توکسوپلاسموز  مادر و جنين

Fetal and maternal toxoplasmosis

اگرچه عفونت با پارازيت توکسوپلاسما گندی (Toxoplasma gondii) در اکثر موارد بدون علامت بوده و يا بعضا بصورت يک بيماری خود محدود همراه با تب و التهاب غدد لنفاوی (lymphadenitis) ظاهر ميشود، اما ممکن است که اين عفونت در موارد بارداری به عوارض بسيار سختی برای جنين منجر گردد .

عفونت با توکسوپلاسموز چگونه صورت ميگيرد ؟

اين عفونت اکثرا از راه استفاده از گوشت نپخته ، توليداتی نظير سوسيس، سبزيجات و سالادهای آلوده به تخمکهای  توکسوپلاسم(ائوسيت) و همچنين تماس با مدفوع گربه صورت ميگيرد . عامل عفونی از طريق حيوانات شکار شده، بخصوص موشها ، به گربه منتقل شده که  پس از عفونت اوليه، تخمک های توکسو پلاسما را بمدت 14 روز و بميزان قابل توجهی از طريق مدفوع دفع ميکند . اين تخمکها بخصوص در خاک مرطوب باغچه ها و يا شن های محل بازی کودکان برای مدت طولانی پايدار و از توان عفونت ذائی کافی برخوردارند .

کدام گروه از زنان بار دار تحت خطر عفونت با توکسوپلاسما قرار دارند .؟

عفونت قبل از تولد ممکن است زمانی صورت گيرد که عفونت اوليه با توکسوپلاسم طی دوران حاملگی اتفاق افتاده باشد . اما بر اساس اطلاعات جديد عفونت مادر که 2 تا احتمالا 6 ماه قبل از بسته شدن نطفه صورت گرفته است نيز ميتواند به جنين منتقل گردد .

مادراني که قبلا عفونت با توکسوپلاسما را پشت سر گذاشته و دارای آنتی بادی اختصاصی بر عليه اين پارازيت هستند، نسبت به عفونت مذکور ايمن ميباشند . تنها درصورت وجود واکنشهای بازدارنده ايمنی سخت ممکن است که بندرت عامل عفونی مجدداً  فعال و به جنين منتقل گردد .

نتيجه عفونت با توکسوپلاسم در طی حاملگی چيست ؟

ريسک ابتلاء جنين به توکسوپلاسموز و مشخصات علائم بالينی آن وابسته به فاکتورهائی نظير زمان ابتلاء به عفونت، مقدار و بيماريزائی پارازيت دارد . در طول بارداری از يکطرف ريسک انتقال عفونت از طريق جفت افزايش پيدا ميکند، ولی از طرف ديگر از تعداد  عفونتهای بالينی آشکار جنين کاسته ميشود . بطور کلی پنجاه درصد از عفونتهای توکسوپلاسمی مادران به کودکان منتقل ميشود .

ميزان ريسک انتقال عفونت از مادر به جنين

  • هفته 13 بارداری :  ريسک عفونت قبل از تولد شش درصد ،   ريسک ظهور علائم بالينی در جنين هفتاد و سه درصد
  • هفته 26 بارداری :  ريسک عفونت قبل از تولد چهل درصد ، ريسک ظهور علائم بالينی در جنين بیست و هشت درصد
  • هفته 36 بارداری :  ريسک عفونت قبل از تولد هفتادو دو درصد، ريسک ظهور علائم بالينی در جنين یازده درصد

عفونت در سه ماهه نخست بارداری اغلب با سقط جنين ، بندرت با توکسوپلاسموز و شرکت سلسله اعصاب مرکزی، طحال و کبد همراه است . عفونت در سه ماهه دوم و سوم ممکن است که سبب تجمع مايع مغزی، آهکی شدن مراکز مختلف مغز و اختلال در عملکرد آن، بزرگ شدن طحال و کبد و التهاب چشم گردد .

در صورتيکه عفونت مادر دير هنگام صورت گيرد، نوزاد اغلب بلحاظ بالينی و سونوگرافی سالم بدون علامت است . وليکن ممکن است که نوزاد بعنوان علامت عفونت با توکسوپلاسما، دچار اختلال در رشد و نمو گردد . التهاب چشم و اختلال در بينائی ، اختلال در ريتم قلب و کم توان بودن در يادگيری از مسائل  ديگری هستندکه ممکن است بتدريج ظاهر شوند .

تشخيص توکسوپلاسموز قبل و در طی دوران بارداری

تشخيص عفونت زود هنگام و يا حاد توکسوپلاسموز بکمک آنتی بادی اختصاصی ضد توکسوپلاسما در سرم صورت ميگيرد .

  • قبل از حاملگی و برنامه ريزی برای بچه دار شدن : تشخيص آنتی بادی عليه توکسوپلاسما
  • در شروع حاملگی جهت مشخص کردن موارد زير :
  • تشخيص اينکه آيا بيمار در گذشته دچار عفونت بوده و لذا از ايمنی برخوردار است .
  • تشخيص عفونت حاد فعلی بدون علائم بالينی و خطر برای جنين .
  • تشخيص عدم تماس با توکسوپلاسم و بنابراين وجود ريسک عفونت در طی بار داری

زن باردار چگونه ميتواند خود را در مقابل عفونت با توکسوپلاسم حفظ کند ؟

  • نخوردن گوشت ، سوسيس و کالباس خام (انجماد در حرارت 21- درجه سانتیگراد حرارت دادن  بمدت  حد اقل 20 دقيقه در پنجاه درجه سانتیگراد سبب از بين رفتن پارازيت ميشود .
  • شستن کامل سبزيجات و ميوه ها قبل از خوردن
  • شستن کامل دستها پس از کار با گوشت خام و باغبانی ( استفاده از دستکش )
  • عدم تماس با گربه ( در صورت وجود گربه در خانه : توالت گربه بايد روزانه توسط فرد ديگری بطور کامل با آب جوش تميز شود ) .

مراجع (References )

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *